piątek, 10 października 2014

Muzem Wojska Polskiego w Warszawie, Sala średniowieczna


Szczególnie cennym zabytkiem jest prezentowany na wystawie złocony szyszak z X - XI wieku, znaleziony w pobliżu Kalisza, koło wsi Olszówka. Jest on jednym z trzech szyszaków znalezionych na terenach dzisiejszej Wielkopolski. Wykonane z czterech płyt żelaznych pokrytych cienką blachą miedzianą i złoconych, były zapewne sprowadzane ze wschodu i stanowiły paradną ochronę głowy wybitniejszych członków drużyny książęcej. Dalsza część sali prezentuje uzbrojenie rycerstwa polskiego od II połowy XII wieku do połowy XV wieku. Zobaczyć tu można m. in. pełną zbroję kolczą z XIII wieku, miecze rycerskie z XIII - XV wieku, a wśród nich dwa znalezione na pobojowisku pod Płowcami.

Duża część sali poświęcona jest bitwie pod Grunwaldem, gdzie 15 lipca 1410 roku połączone siły polsko - litewsko - ruskie rozgromiły wojska Zakonu Krzyżackiego, wspierane przez rycerstwo zachodniej Europy. Centralny akcent stanowi obraz autorstwa Wojciecha Kossaka ukazujący rycerstwo polskie w bitwie pod Grunwaldem. Przed obrazem ustawiono rekonstrukcje dział z I połowy XV wieku, lekką hufnicę na kołach stosowaną w polu i dwie taraśnice używane do obrony i oblężeń zamków. Jednym z najcenniejszych obiektów prezentowanych na wystawie jest relikwiarz gotycki, zdobyty w czasie wojny z Krzyżakami. Wykonany został w 1388 r. prawdopodobnie w Elblągu na zlecenie krzyżackiego komtura Thiele von Lorich.


Złocony szyszak z X-XI wieku

Po zwycięstwie pod Grunwaldem relikwiarz jako trofeum o charakterze sakralnym został przez króla Władysława Jagiełłę przekazany katedrze gnieźnieńskiej. W roku 1823 na życzenie władz Kapituła Metropolitalna w Gnieźnie ofiarowała relikwiarz pruskiemu następcy tronu, księciu Fryderykowi Wilhelmowi, który z kolei przekazał go do odbudowywanego zamku pokrzyżackiego w Malborku. W 1945 roku relikwiarz został ukryty przez wycofującą się załogę niemiecką w ścianie skarbca zrujnowanego podczas działań wojennych zamku.


Relikwiarz gotycki

Odnaleziony po zakończeniu działań wojennych, został złożony jako powtórne trofeum wojenne w Muzeum Wojska Polskiego. Wykonany jest ze złoconego srebra w formie dyptyku. Oba skrzydła z zewnątrz pokryte są złoconą blachą, nad którą techniką trawienia i grawerowania przedstawiono postać Chrystusa jako Męża Boleści oraz scenę ofiarowania się fundatora w opiekę Matce Bożej. Wnętrze relikwiarza wypełniają sceny skomponowane z pojedynczych figurek odlanych ze srebra i złoconych. Przedstawiają one na lewym skrzydle scenę ukrzyżowania, na prawym ofiarowania się komtura protegowanego przez świętych,Matce Bożej,. Oba skrzydła są obramowane kasetonami z umieszczonymi w nich relikwiami.


II poł. XV wieku przyniosła w Polsce kryzys pospolitego ruszenia rycerskiego, najpełniej ujawniony podczas wojny trzydziestoletniej z Zakonem Krzyżackim i rozwój wojsk zaciężnych złożonych z zawodowych żołnierzy służących za pieniądze. Właśnie te wojska, w skład których wchodziły roty ciężkozbrojnych kopijników, przybranych w pełne zbroje płytowe, wspierane przez lżej zbrojnych konnych strzelców oraz roty piesze uzbrojone w coraz większym stopniu w broń palną, odniosły w 1462 roku świetne zwycięstwo nad wojskami Zakonu pod Świecinem.

Pełna zbroja kopijnicza z II poł. XV wieku

wtorek, 30 września 2014

Średniowieczna Europa: Rycerze i Turnieje

Kochani, dziś pragnę zachęcić Was do obejrzenia tego filmu dokumentalnego o średniowiecznych rycerzach i turniejach: 

I część:


II część:


poniedziałek, 29 września 2014

piątek, 26 września 2014

Średniowieczna książka otwierana na sześć różnych sposobów

Szwedzka Biblioteka Narodowa posiada w swych zbiorach średniowieczną książkę, która pokazuje, w jaki sposób XVI-wieczni Niemcy potrafili zmieścić sześć różnych dzieł w jednym tomie.

Zdjęcia, które w ostatnich dniach obiegły sieć internetową, prezentują zabytkowy egzemplarz książki, w której znajduje się sześć dzieł religijnych drukowanych w Niemczech między 1550 a 1570 rokiem (m.in. Mały katechizm Marcina Lutra). Według Erika Kwakkela, historyka z Uniwersytetu Leiden w Holandi specjalizującego się w średniowiecznych książkach, jest to przykład oprawy nazywany dos-à-dos (z fr. tyłem do siebie). Metoda ta pozwalała zebrać w jednym tomie dwie książki i czytać je naprzemiennie z jednej lub z drugiej strony.

książka na 6 sposobów - 2

Wolumin znajdujący się w zbiorach Szwedzkiej Biblioteki Narodowej jest jednak jeszcze bardziej wyjątkowy, ponieważ zawiera aż sześć osobnych tekstów i każdy z nich należy czytać oddzielnie, ponieważ książkę otwiera się na sześć różnych sposobów.
Pomysłowość średniowiecznych introligatorów możecie podziwiać na zdjęciach załączonych do newsa.

ksiazka-6-sposobow-3


czwartek, 25 września 2014

Stary Żmigród w średniowieczu

Stary Żmigród w średniowieczu
Daniel Krzysztof Nowak
Wydawnictwo: Ruthenus, Krosno 2014
ISBN 978-83-7530-268-4
liczba stron: 96 stron

"Autor recenzowanej książki stworzył interesujące dzieło. Przeprowadził kwerendę w pięciu archiwach, w tym dwóch zagranicznych (Wiedeń, Lwów), a swoje ustalenia wzbogacił szerokim wachlarzem źródeł drukowanych i opracowań. Książka napisana jest barwnym językiem, łatwa w odbiorze i zrozumiała dla osób chcących poznać dzieje swej "małej ojczyzny". Jestem przekonany o naukowych i poznawczych walorach opracowania p. Daniela Nowaka." Ks. Dr Sławomir Zych


środa, 24 września 2014

Życie chłopa w Średniowieczu

Kochani, dzisiaj chciałabym zachęcić Was do obejrzenia tego humorystycznego, nieco ponad dwudziestominutowego filmu edukacyjnego na temat życia chłopa w Średniowieczu:


wtorek, 23 września 2014

Początki Polski w pamięci historycznej późnego średniowiecza




Początki Polski w pamięci historycznej późnego średniowiecza
Piotr Węcowski
seria: Monografie Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, t. 2
Kraków 2014
ISBN 978-83-61033-75-2
liczba stron: 456

Publikacja Piotra Węcowskiego poświęcona jest późnośredniowiecznym wyobrażeniom na temat Polski czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego. W pierwszej części książki autor omówił źródła i transmisję pamięci historycznej, wskazując nie tylko na źródła pisane, lecz także ikonograficzne, materialne i niematerialne znaki pamięci oraz na przekaz ustny. W części drugiej przedstawił treść późnośredniowiecznej pamięci historycznej, m.in. opowieści o chrzcie Mieszka I, początkach polskiej organizacji kościelnej, działalności św. Wojciecha w Polsce i zjeździe gnieźnieńskim. Poza źródłami historiograficznymi P. Węcowski wykorzystał liczne utwory hagiograficzne oraz liturgiczne, np. sekwencje i hymny, gdyż jego zdaniem to właśnie hagiografia i liturgia były w późnym średniowieczu najbardziej popularnym źródłem informacji o dawnych czasach. Autor nie tylko nowatorsko analizuje tytułowe zagadnienie, lecz także zastanawia się, na ile w mediewistyce można aplikować współczesne modele badań pamięci społecznej.